Decemberavond
Verlaten klinkerwegen,
gehuld in een zwak licht,
geven deze avond een eigen gezicht
dat alles houdt verzwegen.
Een koele, zachte wind
is als enige in de straten,
die toch jong en opgelaten,
je met de fijne sneeuw verblindt.
Terwijl er achter de ramen
het leven plaatsvindt
en warmte heerst
Zou ik willen dat ook ik samen
me met jou verbind,
maar ben ik slechts door eenzaamheid beheerst.
Opa
Hink stap
hink stap sprong
samen met opa
en ik was nog jong
Sjor en duw
sjor en duw
ik kon er niks aan doen
maar ik was vrij ruw
Opa moest mee
opa moest het zien
maar had ik maar
geteld tot tien
Stuiter en au
stuiter en au
daar lagen we dan
in de decemberkou
Ik moest janken
ik moest huilen
met ogen vol
zat ik daar te pruilen
Aai en zoen
aai en boen
opa had geen pijn
slechts een lach
Hij tilde me op
en klopte me af
nooit was schaatsen zo mooi
als op die dag
Pak een stoel
zeg je
Waar gaan we heen
nergens
Missen we iets
vraag je
al zittend
Niets
zonder jou
En verder
Zeggen we niets
Het is goed
Zo
Onlangs heb ik mijn abonnement op de NRC opgezegd. Waarom? Niet omdat het een slechte krant is, zeker niet! Ook niet omdat ze ‘populistisch’ zijn geworden, of wat dan ook. Nee, het werd me te duur. Ik had een normaal abonnement: iedere middag een krantje in mijn bus en dat vond ik hartstikke fijn. Natuurlijk is het wel veel om bij te moeten houden. Soms word je dan ook voor het blok gezet: boek of krant lezen? Een krant, daar gaat tijd in zitten. Nu zal ik eerlijk toegeven dat niet ieder katern mij evenveel interesseert, nee, ik heb natuurlijk zo mijn voorkeuren. Maar dan nog. Dat zit hem ook in het feit dat er tegenwoordig bijna iedere dag wel een of andere bijlage in de krant te vinden is: boeken, wetenschap, et cetera (letterlijk).
Ik weet nog wel hoe vervelend ik dat vond toen ik nog krantenbezorger van de NRC was, dan moest je namelijk gaan vouwen. U moet weten dat de krant en de bijlage los van elkaar worden gedrukt: aan de bezorgers dus om ze in elkaar te vouwen, zodat je ze gelijktijdig op een adres kunt bezorgen. Lekker zwarte vingers kreeg je daar dan van. Naarmate er meer bijlagen bijkwamen, door de jaren heen, had je ook meer te vouwen – en voort te slepen op je gammele fiets. Maar dat hoorde er nu eenmaal bij want, zo kreeg ik eens te horen, bijlagen leveren lekker extra advertentie-inkomsten op. Sterker nog, mij werd verteld dat bijlagen soms puur en alleen werden gedrukt vanwege deze inkomsten. De vier zogenaamd informatieve artikelen daarbinnen nam men op de koop toe.
Lekker zwarte vingers kreeg je daar dan van
Daarnaast werd het werk als krantenbezorger steeds lastiger door nieuwe abonnementsvormen. Toen ik begon als bezorger had je één abonnementsvorm: gewoon van maandag tot en met zaterdag, klaar. Maar het ging slecht met ‘de’ krant en dus werd er gezocht naar alternatieve abonnementen om extra inkomsten aan te boren. Zo ontstond het weekendabonnement en het NRC Next abonnement, waarbij deze abonnee’s op de zaterdag geen Next maar een gewone NRC ontvingen. Dat, in combinatie met proefabonnementen, maakte het voor mij steeds lastiger alles goed in mijn hoofd op te slaan en foutloos te bezorgen.
Natuurlijk snap ik het wel dat er extra abonnementsvormen bijkwamen. Wat ik niet snap is dat de NRC hopeloos achterloopt op abonnementsvormen als het gaat om de digitale editie. Terug naar waarom ik mijn abonnement had opgezegd: te duur. Voor een jaar NRC betaalde ik 343 euro, daar kun je leuke dingen van doen, maar dan kreeg ik ook van maandag tot en met zaterdag de krant door de bus en mocht ik hem ook nog eens gratis en voor niets digitaal op mijn iPad lezen. 343 euro is mij, als jongvolwassene die op zoek is naar een baan, nogal wat. Om niet direct mijn abonnement op te hoeven zeggen besloot ik eens te kijken wat een uitsluitend digitaal abonnement zou kosten. Oei: 235 euro voor een jaar, of: 22 euro per maand!
Biedt de krant aan voor 0,99 cent
NRC is een ouderwetse krant geworden. Het lijkt wel of de redactie niet goed begrijpt wat de mogelijkheden zijn van de moderne, digitale tijd. Dat blijkt ook al uit het feit dat je geen losse, digitale NRC kunt kopen. Concurrent de Volkskrant is wel zo slim geweest. Ik zie eerlijk gezegd ook niet in waarom ze het niet zouden doen. Biedt de krant van de dag aan voor 0,99 cent, ik als consument zou dan nog weleens bereid zijn om een spontane aankoop te doen. Wat zouden ze hiermee te verliezen hebben? Niks lijkt mij. Hetzelfde gaat op voor het digitale abonnement. Verlaag die prijs eens drastisch! En dan bedoel ik ook echt: drastisch. Niks €2,99 eraf, of een korting van 10%. Nee, probeer eens echt vernieuwend te denken. Voor 5 euro per maand wil ik wel een digitaal abonnement afsluiten. Er zijn heel veel potentiële abonnees te vinden, maar dan moet men de kansen zien van de Nieuwe krant.
Ik zat op een terras. Op een gezellige, plastic tuinstoel om precies te zijn. Die van het soort waarbij je doorbuigt naar achteren als je teveel gaat leunen. Ik zat aan een even zo gezellige stevige, kunststoffen tuintafel. Sierlijk geborduurd kleedje eroverheen, niemand die de krassen in het tafelblad dan nog ziet. Op de tafel stond een kleine nep plant in een wit potje. Kortom: goeie, typische terras sfeer en ik was niet de enige die zat te genieten. Twee tafels verderop zat een oude man een krant te lezen. Zo hoort het. Een oude man die een krant leest, op een terras. Nu denkt u misschien: hij rookt zeker ook nog? En jawel, niet dat ik clichés wil aanhalen, maar deze nette meneer klemde een stevige sigaret tussen wijs- en middelvinger. De sigaret brandde vlak bij de hoek van zijn krant: de Volkskrant. Ik schatte de man ergens in de zeventig; allang klaar met werken, overduidelijke eentje die vroeg zijn pensioen heeft opgenomen en dat kon maken ook. Ik zal bekennen dat ik stiekem een beetje jaloers ben op zulke mannen. Je komt ze regelmatig tegen, waaronder op terrassen, maar ook in parken en sigarenwinkels. Eerlijk gezegd kan ik me ze niet achter een winkelwagentje van de Lidl voorstellen. “Vergeet je de melk niet lieverd?” Natuurlijk vergeet ze die niet. Zulke mannen hebben, in mijn belevingswereld, een nette, zorgzame en intelligente vrouw. Niet zo’n stijve, bekakte dame! Nee, zo een die van achter haar krant zo nu en dan met een rake, humoristische opmerking kan aankomen zetten.
“Vergeet je de melk niet lieverd?” Natuurlijk vergeet ze die niet
Wat valt er jaloers te zijn op die mannen? Tja. Misschien wel het feit dat ze alles, ogenschijnlijk, zo goed voor mekaar hebben. Klaar met werk, geen last meer van kinderen (hooguit van kleinkinderen) en alle tijd van de wereld om bezig te zijn met hetgeen ze leuk vinden. Nu snap ik heus wel dat het niet een groot, gezellig, groen groen knolleknolleland zal zijn. Wat te denken van de lichamelijke beperkingen die een steeds grotere rol gaan eisen? Door je rug gaan, reuma, dingen vergeten. Al kan dat laatste soms ook wel prettig zijn. Ja, als ik het voor het zeggen heb word ik later zo’n man. Af en toe lekker de verjaardag van een kleinkind vergeten en wat kom je daar toch makkelijk mee weg. En iedere zonnige, zaterdagochtend een terrasje pikken, krantje lezen en een sigaretje roken, op een harde plastic stoel.
Soms stuit je op dingen. Een grappig woord ook: stuiten. Maar dat was wel wat ik deed van de week. Gek is dat, dat je een omgeving denkt te kennen en er toch nog een hele verborgen wereld voor je ligt te wachten. Vooruit, dat klinkt wel heel erg spectaculair. Ach ja, toch ben ik vaak langs de noordkant van de stadsgracht in Zwolle gelopen, en automatisch begin je dan te denken dat je die omgeving als je eigen broekzak kent. Alleen, deze week viel mij voor het eerst op dat er twee metalen lijnen lopen door een gedeelte van het Blekerswegje. Het Blekerswegje, moet je weten, is een straat even ten noorden van het centrum van Zwolle. Wie het wat beter treft in het leven kan in die straat een aardig huis kopen, of een bedrijf beginnen. Zo zit Advocatenkantoor Maris er gezellig gevestigd, met uitzicht op de gracht én twee metalen lijnen die verzonken liggen in de straat.
Daarvan moeten we vrachtwagens en bussen de schuld geven
Een klein, haast onleesbaar bordje, laat weten dat dit het laatste stukje spoor is van de Dedemsvaartse Stoomtramweg Maatschappij. Jawel, een hele mond vol. Deze maatschapij werd in 1885 opgericht, werd later opgeslokt door een groter bedrijf en nog weer later werd het spoor overbodig geacht en in 1947 opgeheven. Maar ooit bood het Blekerwegje dus ruimte aan de nodige bedrijvigheid. Er was een grote houten steiger waar onder andere producten uit Amsterdam werden overgeladen op de stoomtrams. Een hele kraan stond nota bene in het kleine straatje om daarbij te helpen. Het spoor loopt vanaf daar naar Meppel en Coevorden, maar daar zie je niks meer van. Waar je ook niets meer van ziet, is het station dat praktisch naast mijn huis zou moeten liggen. Tegenwoordig is het namelijk een druk kruispunt. Jammer is dat, veel liever had ik gezien dat die stoomtram er nog steeds zou zijn. Lekker ook, zo dicht bij huis kunnen opstappen. Dat kan dus alleen niet meer. Daarvan moeten we vrachtwagens en bussen de schuld geven. Goederen konden sneller vervoerd worden met vrachtwagens en mensen konden met de bus op veel meer plekken komen dan de stoomtram. De maatschappij had kortom geen nut meer. Langs het Blekerswegje razen dagelijks vrachtwagens over de rotonde, alsof ze een lange neus naar het spoor willen maken. Alleen de bussen laten zich er niet zien, daarvoor ligt de straat niet op de route. Misschien is dat tactvol bedoeld, maar schrijnend is het ook wel. Op die plek waar ooit zoveel bedrijvigheid was, kun je nu niet eens op de bussen stappen. Verborgen, in een uithoek, doet niets meer vermoeden wat daar ooit was. Je kunt er alleen, bij toeval, op stuiten.
Niet ver bij mij vandaan vind je de Rhijnvis Feithlaan. Rhijnvis Feith was een Nederlandse dichter, en zeker geen onverdienstelijke. Een citaat: ‘k Zie de kruin der bergen glimmen, Maar voor mij is ‘t eeuwig nacht. Prachtige woorden, maar toch is Feith enigszins in de vergetelheid geraakt. Vreemd is dat niet, aangezien hij in 1824 in Zwolle overleed. Zijn naam verraad dan ook het feit dat hij van enige tijd geleden is. Al was ‘Rhijnvis’ in die tijd ook al niet een heel veel voorkomende naam. Ik stel me een gestreste secretaresse voor van een basisschool.
Potverdikke, voor aankomend jaar is er een nieuwe jongen aangemeld, maar wat is eigenlijk zijn voornaam? Heet ie Feith? Of Rhijnvis? Beide klinkt te idioot voor woorden. Is het überhaupt een jongen? ‘Het zal wel’, denkt ze, ‘zoals het hier staat zal het wel goed zijn…’
Ik heb dat zelf ook een keer meegemaakt, dat ik niet wist wat nu eigenlijk de voor- en achternaam van iemand was. Monawara Artan heet ze geloof ik, of Artan Monawara, ik ben nog altijd niet zeker. Naar is dat toch eigenlijk. Al kan ik me voorstellen dat, als ik naar Afghanistan ga, er daar ook een secretaresse te vinden is die bij God, of nee, Allah, niet weet of mijn voornaam nu Feller, of Robert is.
Eerst een wens in vervulling laten gaan en dan na een jaar erop terugkomen
Terug naar Rhijnvis. Zoals ik al zei overleed hij in 1824. Een wens ging nog voor hem in vervulling: hij werd begraven in de Grote Kerk van Zwolle. Jammer alleen dat hij nog geen jaar later werd herbegraven op de Algemene Begraafplaats. Een beetje een sneue bedoening. Eerst een wens in vervulling laten gaan en dan na een jaar erop terugkomen. ‘Ach, hij is toch dood’. Dat is ook zo. Een ietwat gekke wens ook wat dat betreft, juist omdat je er niks van merkt. Sowieso geldt dat voor een boel wensen die gedaan worden door mensen op hun sterfbed. ‘Ja, echt. Dat zullen we voor je doen’. Dat zeg je dan, daar aan de rand van het bed, op dat moment. Wat anders? Wat dat betreft kun je het zo gek maken als je wilt.
Rhijnvis Feith kreeg een speciaal plekje, dat wel, plus een grote betonnen paal die moet doorgaan voor grafsteen. Op deze pilaar staan de woorden: Dat alles wat ik was of had de dood vrij roove; Gods waarheid wankelt niet, wie immer op haar bouw. Ik geloof in Jesus, en ik stierf in dat gelove, Mijn stof rust in dit graf op zijn verdienste en trouw. Maar door jaren van regen en wind is deze tekst niet langer leesbaar. Zo vervaagt alles rondom deze dichter, want ook zijn gedichten raken vergeten. En blijft alleen die bijna anonieme straatnaam voortbestaan, om ook – ergens in de toekomst – te verdwijnen.
Gisteren zat ik nog lekker op het terras van mijn stamcafé. Stamcafé, dat klinkt erg gewichtig. Sterker, het doet vermoeden dat ik een wel heel reguliere gast ben. Laat ik het erop houden dat ik eens in de zoveel tijd kom. Café Stroomberg heet het, een prachtige naam. Voor de lol heb ik die naam eens Gegoogled: Stroomberg. Gewoon, omdat ik benieuwd was of er misschien ergens in Oostenrijk een ‘Straumberg’ of iets dergelijks uit de grond rees. Volgens mij is daar overigens geen sprake van, wel ben ik erachter gekomen dat er een hele familie Stroomberg in mijn woonplaats, Zwolle, gehuisvest is. Vooruit, terug naar het Café. Stroomberg zit in een monumentaal pand, vlak bij het eiland, of centrum, van Zwolle en beschikt over een mooie glazen uitbouw. Zo kun je als bezoeker ook met slecht weer lekker naar buiten turen en dat is zeker de moeite waard. Aan de voet van Café Stroomberg ligt namelijk een kleine rotonde, gelegd met klinkers. Op die rotonde gebeurt genoeg interessants, voornamelijk bijna aanrijdingen. Vaak ook rijdt er een Volkswagen of Audi met een bumper die bijna de grond raakt, met piepende banden over de klinkers. Op zulke momenten kijken de cafébezoekers elkaar hoofdschuddend aan: wat een idioot.
Op die rotonde gebeurt genoeg interessants, voornamelijk bijna aanrijdingen
Fijn is dat toch: dat collectieve gevoel dat je hebt als cafébezoeker tegenover ‘de rest van de wereld’. Iedereen kijkt afkeurend naar een jongen met gaten in zijn broek en een groot dreadlocks kapsel. Niet dat ik iets tegen zulke mensen heb: vrijheid blijheid, maar op dat moment moet je je aanpassen: de meerderheid vindt het niks, dus jij ook even niet.
Misschien wel het mooiste aan Café Stroomberg, is de leus boven de bar. Iets wat je wel vaker ziet: een leus boven de bar. Maar meestal is dat een nogal afgezaagde tekst als: er werken hier mensen, dus behandel ze als zodanig. En meer van dat soort schrijfsels met een figuurlijke wijsvinger erbij. Nee, Stroomberg heeft iets veel mooiers: “Drinck als regel maetig, maar dan wel regelmaetig”. Geweldig! En wat een heerlijk motto. Alleen daarom al spreek ik toch graag van ‘mijn’ café.
